|
Parallelcraquelé
Deze vorm van vernisschade is ook een soort broosheid. Er ontstaan scheuren
door veroudering in combinatie met het werken van de houten drager.
Een normaal ouderdomsverschijnsel van een droge, geoxideerde en gepolymeriseerde
onelastische laklaag is het ontstaan van ouderdomscraquelé of
-barstjes. Behalve tijdens droging ondergaan vernissen tijdens het ouder
worden volumeverlies. Hierdoor neemt de interne spanning toe, die al
tijdens het drogen is ontstaan. Tevens wordt de vernis harder en minder
flexibel, zodat de oude vernis de bewegingen van de houten drager moeilijker
kan volgen. Ouderdomsbarsten zijn dan vaak het resultaat. De verschijningsvorm
kan zeer uiteenlopend zijn en is onder andere afhankelijk van de drager
en de samenstelling van de vernis. Het patroon van haarscheurtjes is
vaak nauwelijks zichtbaar. Het belangrijkste kenmerk is dat de scheurtjes
bij ouderdomscraquelé doorlopen tot de ondergrond. De scheurtjes
zijn maximaal 0,5 mm breed en hebben scherpe zijkanten.
|
|
|
2. Parallelcraquelé. Nitrocelluloselak. De houtnerf loopt
horizontaal en de craquelures verticaal. Afbeelding is op ware
grootte. Meubel: massief palissanderhouten Rafflesstoel. Onderdeel:
zittingregel. Particuliere collectie.
|
Craquelures parallel aan de houtnerf ontstaan door spanningen dwars
op de houtnerf, door uitzetting en krimp van de houten drager. Craquelures
dwars op de houtnerf ontstaan doordat het hout in de lengte richting
niet tot nauwelijks krimpt en de vernislaag wel. De beweging van de
vernis wordt tegengehouden in de lengterichting (evenwijdig aan de houtnerf),
zodat een grote spanning ontstaat in de vernislaag. In de andere richting,
dwars op de houtnerf, wordt de spanning in de vernis iets opgeheven
doordat hout in deze richting wel behoorlijk krimpt. De barsten ontstaan
dan dwars op de houtnerf, dus dwars op de grote spanning. Parallelcraquelé
kan bijvoorbeeld ontstaan door inwerking van warmte, zoals direct zonlicht
of kachelwarmte.
Craquelures die ontstaan zijn door (tegen)werking van hout kunnen volgens
de atlas worden behandeld door de scheuren in de vernis lokaal vast
te zetten met een natuurlijke of synthetische consolidant. Omdat het
bij het onderhavige meubel gaat om een nitrocellulosevernis, kunnen
de craquelures vastgezet met een synthetische consolidant (lijm)
en/of vernis, bijvoorbeeld de acrylaathars Paraloid B-72. Deze hars
is behoorlijk stabiel, kan fungeren als consolidant en vernis en heeft
bovendien een hoge plasticachtige glans, net zoals nitrocelluloselak.
|