home / publicaties / 1 / 2 / 3 / 4 / 5

Parallelcraquelé
Deze vorm van vernisschade is ook een soort broosheid. Er ontstaan scheuren door veroudering in combinatie met het werken van de houten drager. Een normaal ouderdomsverschijnsel van een droge, geoxideerde en gepolymeriseerde onelastische laklaag is het ontstaan van ouderdomscraquelé of -barstjes. Behalve tijdens droging ondergaan vernissen tijdens het ouder worden volumeverlies. Hierdoor neemt de interne spanning toe, die al tijdens het drogen is ontstaan. Tevens wordt de vernis harder en minder flexibel, zodat de oude vernis de bewegingen van de houten drager moeilijker kan volgen. Ouderdomsbarsten zijn dan vaak het resultaat. De verschijningsvorm kan zeer uiteenlopend zijn en is onder andere afhankelijk van de drager en de samenstelling van de vernis. Het patroon van haarscheurtjes is vaak nauwelijks zichtbaar. Het belangrijkste kenmerk is dat de scheurtjes bij ouderdomscraquelé doorlopen tot de ondergrond. De scheurtjes zijn maximaal 0,5 mm breed en hebben scherpe zijkanten.


2. Parallelcraquelé. Nitrocelluloselak. De houtnerf loopt horizontaal en de craquelures verticaal. Afbeelding is op ware grootte. Meubel: massief palissanderhouten Rafflesstoel. Onderdeel: zittingregel. Particuliere collectie.

Craquelures parallel aan de houtnerf ontstaan door spanningen dwars op de houtnerf, door uitzetting en krimp van de houten drager. Craquelures dwars op de houtnerf ontstaan doordat het hout in de lengte richting niet tot nauwelijks krimpt en de vernislaag wel. De beweging van de vernis wordt tegengehouden in de lengterichting (evenwijdig aan de houtnerf), zodat een grote spanning ontstaat in de vernislaag. In de andere richting, dwars op de houtnerf, wordt de spanning in de vernis iets opgeheven doordat hout in deze richting wel behoorlijk krimpt. De barsten ontstaan dan dwars op de houtnerf, dus dwars op de grote spanning. Parallelcraquelé kan bijvoorbeeld ontstaan door inwerking van warmte, zoals direct zonlicht of kachelwarmte.
Craquelures die ontstaan zijn door (tegen)werking van hout kunnen volgens de atlas worden behandeld door de scheuren in de vernis lokaal vast te zetten met een natuurlijke of synthetische consolidant. Omdat het bij het onderhavige meubel gaat om een nitrocellulosevernis, kunnen de craquelures vastgezet met een synthetische consolidant (lijm) en/of vernis, bijvoorbeeld de acrylaathars Paraloid B-72. Deze hars is behoorlijk stabiel, kan fungeren als consolidant en vernis en heeft bovendien een hoge plasticachtige glans, net zoals nitrocelluloselak.


home / publicaties / 1 / 2 / 3 / 4 / 5