home / publicaties / 1 / 2 / 3 / 4 / 5

Blind worden
Het 'blind worden' van een vernis wordt gerekend tot de categorie verouderingsscheuren en is dus ook een vorm van broosheid. Wanneer in een vernis kleine scheurtjes ontstaan die dicht bij elkaar liggen, spreekt men van blind worden. Een blindgeworden vernis is met het blote oog zeer makkelijk zichtbaar, doordat de vernis hier zijn transparantie verloren heeft en er wit uitziet. Op niet-glanzende plekken is de vernis verdwenen.


3. Blind worden / wit uitslaan en afbladderen van de vernis. Nitrocelluloselak. De beschadigde plek is ongeveer 2 x 5 cm groot. Meubel: Eikengefineerde buffetkast. Onderdeel: bladopstand. Particuliere collectie.

Bij blind worden gaat de cohesie in een vernis verloren. De vernis verliest optisch gezien zijn transparantie en wordt mat. De snelheid van dit proces is afhankelijk van de ouderdom van de vernis, de klimatologische omstandigheden (warmte en/of vocht) en inwerking van UV-straling. Uiteindelijk kan dit verschijnsel leiden tot desintegratie.
Bij desintegratie laten de verschillende lagen los of laat de hechting binnen één laag los. Dit is nauwelijks zichtbaar en treedt vooral op bij verouderde afwerklagen. Barsten/craquelures zijn de directe voorlopers van desintegrerende vernislagen. Door barstvorming worden spanningen naar de hechting tussen de lagen onderling verplaatst. Het afbreken van verschillende vernislagen van elkaar of van de ondergrond kan het gevolg zijn. Een desintegrerende laag wordt pas zichtbaar op het moment dat breuken ontstaan en/of de vernis blind wordt. Dit wordt omschreven als het afbladderen van de lak.
De blindgeworden plek in de nitrocellulosevernis kan worden behandeld door een dot met oplosmiddel over het oppervlak te halen. Als oplosmiddel kan isobutylacetaat, een mengsel van isobutylacetaat en aceton, of alleen aceton worden gebruikt. Mocht dit niet werken, dan kan de blindgeworden plek worden berookt met (een combinatie van) deze oplosmiddelen. De craquelures zullen pas met consolidanten vastgezet en gevuld kunnen worden, nadat de oplosmiddelen verdampt zijn. Het retoucheren van de blindgeworden plek met bijvoorbeeld een transparante beits (zoals Orasol) kan als alternatief voor het beroken met oplosmiddelen worden ingezet. Ontbrekende stukken vernis kunnen worden aangevuld met een vulmiddel. Hiertoe kan een synthetische hars, zoals Paraloid B-72 met microballons worden ingezet. Alvorens de vulling aan te brengen, dient de plek te worden voorbehandeld met bijvoorbeeld Paraloid B-67, zodat de vulling later eenvoudig weer verwijderd kan worden met bijvoorbeeld white spirit / terpentine, zonder de omringende nitrocellulose te beschadigen (Paraloid B-72 is lastiger te verwijderen. Hiervoor zijn meer polaire en voor de gezondheid meer schadelijke oplosmiddelen nodig, zoals bijvoorbeeld xyleen, zodat het isolatielaagje van B-67 beter verwijderd kan worden dan de vulling van B-72). De paraloid kan - indien nodig - op kleur worden gebracht worden, met bijvoorbeeld Orasol kleurstof.


home / publicaties / 1 / 2 / 3 / 4 / 5